کشتی‌های یخچالی حلقه‌ای پایدار در زنجیره سرد
نوسازی مستمر ناوگان شرکت Cool Carriers نشان می‌دهد کشتی‌های تخصصی حمل محموله‌های یخچالی با طراحی ویژه برای جابه‌جایی کالاهای پالت‌شده، همچنان در مقیاس تجاری بزرگ از توان رقابتی برخوردارند.
به گزارش گروه بین الملل آرتین نیوز به نقل از Marine Link؛ تا همین چندی پیش، به نظر می‌رسید گسترش بی‌وقفه حمل‌ونقل کانتینری و افزایش نفوذ شرکت‌های بزرگ خطوط کشتیرانی کانتینری، سرانجام کشتی‌های سنتی حمل محموله‌های یخچالی غیرکانتینری را از میدان رقابت خارج کند. با این حال، شرکت Cool Carriers، مستقر در لیماسول قبرس و بزرگ‌ترین اپراتور این بخش، با اجرای برنامه‌های پیاپی توسعه ناوگان، انعطاف‌پذیری و توان رقابتی خود را حفظ کرده است.
پس از دوره‌ای از نوسازی ناوگان که شامل پنج کشتی با ظرفیت ۹۰۰ هزار فوت مکعب بود ــ بزرگ‌ترین کشتی‌های یخچالی غیرکانتینری سفارش‌داده‌شده تا آن زمان ــ این شرکت در سال جاری میلادی دو فروند از هفت کشتی جدید سفارش‌داده‌شده با ظرفیت ۶۳۰ تا ۶۷۰ هزار فوت مکعب را تحویل گرفته است. همچنین گفته می‌شود سفارش یک مجموعه دیگر از کشتی‌ها نیز در دست بررسی است.
Cool Carriers از الگوی خدماتی موسوم به «سریع، مستقیم و اختصاصی» (FDD) پیروی می‌کند. این الگو جایگزینی برای مسیرهای حمل‌ونقل ارائه‌شده از سوی خطوط بزرگ کانتینری است؛ مسیرهایی که ممکن است زمان و هزینه کلی انتقال محموله‌های یخچالی را افزایش دهند.
خدمات FDD با نیازهای خاص حمل محصولات تازه و تجارت‌های تخصصی سازگار است؛ حوزه‌هایی که زمان حمل و نحوه جابه‌جایی محموله در آن‌ها اهمیت زیادی دارد. استفاده از کشتی‌های تخصصی در سفرهای مستقیم میان بنادری که زیرساخت‌های لازم را در اختیار دارند، زمان تحویل را کاهش می‌دهد، دفعات جابه‌جایی محموله را محدود می‌کند و نیاز به انتقال بار در بنادر واسطه را از میان می‌برد. این الگو همچنین انعطاف‌پذیری بیشتری برای پاسخ‌گویی به تغییرات فصلی حجم محموله‌ها فراهم می‌کند.
شرکت Cool Carriers علاوه بر بهره‌برداری از بیش از ۵۰ کشتی یخچالی، با سرمایه‌گذاری در تأسیسات سردخانه‌ای، از جمله در اکوادور، توانمندی‌های لجستیکی خود را نیز توسعه داده است.
آخرین فروند از پنج کشتی غول‌پیکر کلاس E این شرکت در سال ۲۰۲۵ از کارخانه کشتی‌سازی Shikoku Dockyard در تاکاماتسو تحویل داده شد. مرحله جدید توسعه ناوگان Cool Carriers به شرکت کشتی‌سازی Kitanihon Shipbuilding در هاچینوهه، واقع در شمال جزیره هونشو ژاپن، سپرده شده است. این همکاری بار دیگر توانمندی مستمر صنعت کشتی‌سازی ژاپن در طراحی و ساخت کشتی‌های تخصصی حمل محموله‌های یخچالی را نشان می‌دهد.
برنامه ساخت این مجموعه شامل هفت فروند کشتی است. نخستین کشتی با نام Snow Flower و ظرفیت ناخالص ۱۳ هزار و ۲۸۷ تن، در مارس سال جاری تحویل شد و کشتی خواهر آن، Snow Flake، نیز در ژوئن به ناوگان پیوست.
هر یک از این دو کشتی ظرفیت حمل ۶۳۷ هزار و ۷۰۰ فوت مکعب محموله با قابلیت کنترل دما را دارند و می‌توانند حدود پنج هزار پالت میوه را در خود جای دهند. پنج کشتی بعدی با ظرفیت تقریبی ۶۷۰ هزار فوت مکعب، اندکی بزرگ‌تر خواهند بود. بر اساس برنامه اعلام‌شده، یک فروند دیگر تا پایان سال ۲۰۲۶ تحویل می‌شود و باقی کشتی‌های این مجموعه طی سال‌های ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ به ناوگان خواهند پیوست.
طول کلی کشتی‌های این سری ۱۵۸ متر و عرض آن‌ها ۲۵ متر است. آبخور طراحی آن‌ها نزدیک به ۹ متر و آبخور در شرایط تابستانی حدود ۱۰ متر خواهد بود.
کشتی‌های سری Snow Flower، با وجود طراحی متناسب با نیازهای مالک و اجاره‌کننده، بر پایه الگوی طراحی ۶۳۰ هزار فوت مکعبی Kitanihon ساخته شده‌اند. این الگو پیش‌تر در ساخت چهار کشتی طی سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به کار رفته بود؛ کشتی‌هایی که شرکت فرانسوی Compagnie Fruitière آن‌ها را برای فعالیت در خطوط شرکت لجستیکی بریتانیایی خود، Africa Express Line (AEL)، به خدمت گرفت.
کنترل دما و افزایش ظرفیت حمل محموله
کشتی‌های Snow Flower و Snow Flake، با نام‌گذاری برگرفته از سنت شرکت Salén در دهه ۱۹۷۰، هر کدام چهار انبار بار دارند که با عرشه‌های میانی به ۱۵ بخش محموله تقسیم شده‌اند. دمای این بخش‌ها را می‌توان از مثبت ۱۵ تا منفی ۲۵ درجه سانتی‌گراد تنظیم کرد.
برای افزایش انعطاف‌پذیری و ظرفیت حمل نیز ۱۵۰ پریز برق برای اتصال کانتینرهای یخچالی روی عرشه فوقانی نصب شده است.
یکی از ویژگی‌های مهم این طراحی، همانند کشتی‌های پیشین سری Cool Express E، ارتفاع آزاد ۲.۵ متری در تمام فضاهای زیر عرشه است؛ در حالی که این ارتفاع در طراحی‌های قبلی ۲.۲ متر بود. افزایش ارتفاع امکان چیدمان ردیف‌های بیشتری از کارتن‌ها روی پالت‌های مکعبی مرتفع را فراهم می‌کند و با تطبیق ارتفاع داخلی انبارها با کانتینرهای یخچالی مرتفع ۲.۵ متری، بهره‌وری و توان رقابتی کشتی را افزایش می‌دهد.
استقلال در عملیات جابه‌جایی محموله، از ویژگی‌های سنتی کشتی‌های یخچالی است. کشتی‌های جدید نیز به چهار جرثقیل عرشه‌ای با بازوی متحرک مجهز شده‌اند که در امتداد خط مرکزی کشتی قرار دارند و امکان دسترسی به تمام فضاهای بار زیر عرشه و محل استقرار کانتینرها روی عرشه را فراهم می‌کنند.
جرثقیل شماره یک در قسمت جلو و جرثقیل شماره چهار در قسمت عقب، قابلیت دوگانه دارند: این جرثقیل‌ها می‌توانند پالت‌هایی با وزن هشت تن یا کانتینرهای پر با وزن ۴۰ تن را در سراسر محدوده بار کشتی جابه‌جا کنند. دو جرثقیل میانی نیز برای بلندکردن محموله‌های هشت‌تنی طراحی شده‌اند.
شبکه‌های چوبی نصب‌شده در سطوح عرشه‌های میانی و کف مخازن بار نیز استحکام لازم را برای تحمل وزن لیفتراک‌هایی دارند که محموله‌های پالت‌شده را از محل دریافت بار تا محل استقرار نهایی جابه‌جا می‌کنند.
هر انبار بار چندطبقه به دو بخش سرمایشی تقسیم شده است. این ساختار امکان حمل هم‌زمان محموله‌هایی با نیازهای دمایی متفاوت را فراهم می‌کند؛ برای مثال، موز در دمای ثابت مثبت ۱۳.۳ درجه سانتی‌گراد و سیب در دمای مثبت یک درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شود.
ظرفیت حمل خودرو در سفرهای برگشت
در صنعت کشتی‌های یخچالی، استفاده از فضای خالی برای حمل خودرو در سفرهای برگشت یا مسیرهای بدون بار، روشی متداول است. این قابلیت در کشتی‌های سری Snow Flower نیز حفظ شده و هر شناور امکان حمل ۵۲۶ خودرو را دارد.
سامانه پیشرانش اصلی این کشتی‌ها از یک موتور دیزل دوزمانه با قطر سیلندر ۵۰۰ میلی‌متر و توان خروجی ۹ هزار و ۸۶۰ کیلووات تشکیل شده است که شرکت Japan Engine Corporation (JEC)، مالک فناوری موتورهای پیشین Mitsubishi UE، آن را تولید می‌کند.
کشتی در صورت بارگیری تا آبخور طراحی نزدیک به ۹ متر و در شرایط مناسب دریایی، می‌تواند با سرعت بیش از ۱۸ گره دریایی حرکت کند. مصرف روزانه سوخت آن در این شرایط ۳۵.۲ تن نفت کوره بسیار کم‌گوگرد (VLSFO) است. در صورت استفاده از اسکرابر گوگرد با مدار باز، مصرف روزانه نفت کوره سنگین (HFO) به حدود ۳۷ تن می‌رسد.
بار الکتریکی بالای این کشتی‌ها نیز به سامانه‌ای متشکل از پنج مولد برق با ظرفیت مجموع ۶ هزار و ۶۲۰ کیلوولت‌آمپر نیاز دارد. در نتیجه، مصرف سوخت تجهیزات کمکی در سفرهای پربار می‌تواند قابل‌توجه باشد. برای نمونه، حفظ شرایط دمایی مناسب برای حمل یک محموله کامل موز ممکن است روزانه به مصرف ۹ تن VLSFO نیاز داشته باشد؛ رقمی که در صورت حمل حداکثر ۱۳۰ کانتینر یخچالی روی عرشه، به بیش از ۱۳ تن در روز افزایش می‌یابد.
مالکان ژاپنی سهم مهمی در توسعه ناوگان Cool Carriers دارند. دو کشتی Snow Flower و Snow Flake متعلق به شرکت Nissen Kaiun هستند و با پرچم سنگاپور و از طریق شعبه سنگاپوری این گروه ژاپنی فعالیت می‌کنند.
Nissen Kaiun یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های خصوصی ژاپن با مالکیت خانوادگی است که انواع شناورها را در اختیار دارد. الگوی تجاری این شرکت بر سفارش ساخت کشتی‌های جدید، عمدتاً از کشتی‌سازی‌های ژاپنی، و اجاره بلندمدت آن‌ها به اپراتورهای باسابقه استوار است.
مرحله قبلی نوسازی ناوگان Cool Carriers شامل پنج کشتی عظیم کلاس E با ظرفیت نزدیک به ۹۰۵ هزار فوت مکعب بود. این برنامه در سال ۲۰۱۸ با تحویل کشتی Cool Express از سوی Shikoku Dockyard آغاز شد؛ شناوری که آن نیز در مالکیت ذی‌نفعانه Nissen Kaiun قرار داشت. پس از آن، Cool Explorer در سال ۲۰۱۹ و Cool Eagle در سال ۲۰۲۱ به ناوگان پیوستند. دو کشتی پایانی این مجموعه، Cool Emerald و Cool Elegance، نیز در سال ۲۰۲۵ وارد خدمت شدند.
مجموعه پنج‌فروندی Cool Express از نمونه‌های پیشرفته کشتی‌های یخچالی کلاسیک به شمار می‌رود که با هدف افزایش بهره‌وری عملیاتی، ظرفیت بارگیری و انعطاف‌پذیری تجاری طراحی شده‌اند. این کشتی‌ها با ظرفیت بی‌سابقه خود، امکان ارائه خدمات سریع و مستقیم به صاحبان محموله‌های فسادپذیر را فراهم می‌کنند و در طول مسیر دریایی، شرایط نگهداری محموله را با دقت کنترل می‌کنند.
کشتی‌های این کلاس ۱۸۰ متر طول دارند و دارای پنج انبار بار هستند که با عرشه‌های میانی به ۱۸ بخش تقسیم می‌شوند. این ساختار امکان حمل کالاهای پالت‌شده با نیاز دمایی تا منفی ۳۰ درجه سانتی‌گراد را فراهم می‌کند. علاوه بر آن، این کشتی‌ها ظرفیت حمل ۶۰۷ TEU یا ۴۰۰ FEU کانتینر را دارند که از میان آن‌ها حداکثر ۳۴۲ کانتینر یخچالی ۴۰ فوتی هستند. کانتینرهای مستقر روی عرشه نیز با سازه‌های مهاربندی مخصوص در جای خود تثبیت می‌شوند.
ظرفیت حجمی این کشتی‌ها به آن‌ها امکان می‌دهد حدود ۱۴ هزار پالت مکعبی مرتفع حمل کنند؛ شامل هشت هزار پالت در انبارها و شش هزار پالت در کانتینرهای روی عرشه. همچنین در سفرهای برگشت یا مسیرهای بدون بار، امکان حمل حدود ۸۰۰ خودرو وجود دارد. پنج جرثقیل عرشه‌ای با ظرفیت ۴۰ تن نیز استقلال کشتی‌ها را در عملیات بارگیری و تخلیه تقویت می‌کنند.
پیشینه Cool Carriers با شماری از نام‌های برجسته صنعت حمل‌ونقل دریایی محموله‌های یخچالی پیوند خورده است. تجربه و سنت انباشته این شرکت همچنان پشتوانه توسعه فعالیت‌های آن است؛ رویکردی که در شیوه کنونی توسعه ناوگان از طریق همکاری با مالکان و سرمایه‌گذاران ژاپنی نیز دیده می‌شود.
ریشه‌های Cool Carriers به سوئد بازمی‌گردد. این شرکت در سال ۱۹۸۴ و در پی تجمیع فعالیت‌های دیرینه سازمان Salén در حوزه کشتی‌های یخچالی شکل گرفت. پس از آن، با ادغام بخش کشتی‌های یخچالی گروه Lauritzen دانمارک، دامنه فعالیت‌هایش گسترش یافت. در مرحله بعد، گروه NYK ژاپن ناوگان کامل کشتی‌های یخچالی خود را وارد این مجموعه کرد و شرکت NYKLauritzenCool شکل گرفت؛ دوره‌ای که طی آن، شرکت ژاپنی ابتدا به مالک بخشی از مجموعه و سپس مالک کامل آن تبدیل شد.
Lauritzen در سال ۲۰۰۷ از بخش کشتی‌های یخچالی خارج شد و نام شرکت به NYKCool تغییر یافت. هفت سال بعد، NYK نیز تصمیم گرفت از بازار تخصصی کشتی‌های یخچالی خارج شود. در پی این تصمیم، شرکت باقی‌مانده بار دیگر نام پیشین خود، یعنی Cool Carriers، را احیا کرد.
