افت هفتگی کلارکسون در سایه درآمدهای بالا
شاخص ترکیبی کلارکسون طی هفته گذشته با کاهش ۱۶ درصدی به ۶۴ هزار و ۱۴۸ دلار در روز رسید؛ با این حال، میانگین این شاخص از ابتدای سال ۲۰۲۶ همچنان ۷۷ درصد بالاتر از مدت مشابه سال گذشته و ۹۵ درصد بیشتر از میانگین ۱۰ ساله قرار دارد.
به گزارش آرتین نیوز؛ نرخهای حمل در بازار نفتکشهای نفت خام طی هفته گذشته کاهش یافت، هرچند همچنان در سطوحی کمسابقه قرار دارند. متوسط درآمد روزانه نفتکشهای غولپیکر VLCC با اُفت ۲۰ درصدی نسبت به هفته قبل به ۵۱۹ هزار دلار رسید. درآمد نفتکشهای سوئزمکس و افرامکس نیز کاهش شدیدتری را تجربه کرد و بهترتیب با اُفت ۳۵ تا ۵۰ درصدی به ۳۵۵ هزار دلار و ۱۶۸ هزار دلار در روز رسید.
در بازار نفتکشهای حمل فرآوردههای نفتی نیز نرخها اندکی تعدیل شدند، اما همچنان از قدرت قابلتوجهی برخوردارند. متوسط درآمد روزانه این شناورها با کاهش ۱۰ درصدی به ۷۹ هزار دلار رسید.
بازار فله خشک؛ تداوم شرایط نسبتاً باثبات
بازار کشتیهای فلهبر همچنان شرایط نسبتاً مطلوبی دارد، هرچند روند معاملات در مناطق مختلف بازار کیپسایز یکسان نبوده است. با این حال، متوسط جهانی درآمد روزانه کشتیهای کیپسایز نسبت به هفته قبل بدون تغییر و در سطح ۳۴ هزار دلار باقی ماند.
در بازار پاناماکس نیز فعالیتها مطلوب بود و فضای کلی بازار کشتیهای هندیسایز همچنان مثبت ارزیابی میشود.
بازار کانتینری؛ تثبیت نرخ اجاره در سطوح بالا
نرخ اجاره زمانی کشتیهای کانتینری در هفته گذشته در سطوح بالای خود تثبیت شد و شاخص کلی نرخ اجاره زمانی کلارکسون (TC Rate Index) با ثبت ۲۳۳ واحد، به بالاترین سطح پس از دوران کرونا رسید.
اگرچه حجم معاملات در این هفته کاهش یافت، تقاضا برای ظرفیت حمل همچنان ادامه داشت. پایداری حجم تجارت و نیاز به تخلیه و جابهجایی محمولههای انباشتهشده در بنادر بزرگ ترانشیپی، در پی ازدحام اخیر، از عوامل حفظ تقاضا برای کشتیهای کانتینری بود.
نرخ حمل کانتینری نیز با وجود کاهش محدود در هفته گذشته، همچنان در سطوح بالایی قرار دارد. شاخص شانگهای (SCFI) با اُفت ۲ درصدی نسبت به هفته قبل به ۳ هزار و ۶۳۳ واحد رسید؛ با این حال، این شاخص در مقایسه با ابتدای سال ۲۰۲۶ همچنان ۱۷۳ درصد بالاتر است.
نرخها در مسیر شرق به غرب اقیانوس آرام و مسیرهای خاور دور به اروپا اندکی کاهش یافتند، اما نرخ حمل در مسیرهای درونآسیایی همچنان در نزدیکی بالاترین سطوح چند سال اخیر باقی ماند.
بازار گازبرها؛ تقویت نرخ حمل در بخش LPG و LNG
بازار نفتکشهای حمل گاز مایع (VLGC) تحت تأثیر افزایش فعالیتهای اجاره کشتی تقویت شد. درآمد روزانه این شناورها در مسیر آمریکا به ژاپن با رشد ۶ درصدی به ۱۹۴ هزار دلار رسید. با این حال، برخی معاملهگران در ادامه هفته و در پی افزایش ابهامات مربوط به نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا و کاهش فاصله قیمتی بازارهای منطقهای، رویکرد محتاطانهتری در پیش گرفتند.
در بازار کشتیهای حمل گاز طبیعی مایع (LNG) نیز نرخها بار دیگر افزایش یافتند. رشد فعالیتها در حوزه اقیانوس اطلس و محدودتر شدن ظرفیت در دسترس در شرق، موجب شد متوسط نرخ اجاره روزانه یک کشتی ۱۷۴ هزار مترمکعبی با افزایش ۸ درصدی به ۵۳ هزار و ۷۵۰ دلار برسد.
سفارش ساخت کشتی؛ ثبت یکی از بالاترین سطوح تاریخی
تمایل به سفارش ساخت کشتیهای جدید همچنان بالاست. طی هفته گذشته سفارشهایی برای ساخت کشتیهای کانتینری، نفتکشهای VLCC و کشتیهای بسیار بزرگ حمل گاز آمونیاک و LPG (VLAC) ثبت شد.
حجم سفارش ساخت کشتی در سال ۲۰۲۶ تاکنون به حدود ۸۲ میلیون تن ناخالص جبرانشده (CGT) رسیده است. این رقم از رکورد اخیر ثبتشده در سال ۲۰۲۴، معادل ۸۰ میلیون CGT، فراتر رفته و با آهنگی نزدیک به رکورد تاریخی سال ۲۰۰۷، معادل ۹۴ میلیون CGT، پیش میرود.
بازیافت کشتی؛ ابهام در تأیید دو مرکز هندی از سوی اتحادیه اروپا
فرایند تأیید دو مرکز بازیافت کشتی در هند تحت مقررات بازیافت کشتی اتحادیه اروپا با ابهام مواجه شده است. کمیته محیطزیست پارلمان اروپا در هفته گذشته با پیشنهاد درج نام دو مرکز بازیافت هندی در فهرست مراکز مورد تأیید اتحادیه اروپا مخالفت کرد.
با این حال، تصمیم نهایی درباره وضعیت این مراکز هنوز اتخاذ نشده و انتظار میرود پارلمان اروپا تا پایان ماه نوامبر موضع نهایی خود را مشخص کند.
انتخابات آمریکا و پیامدهای ژئوپلیتیکی برای کشتیرانی
نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا به پیروزی حزب دموکرات و کسب کنترل کنگره این کشور منجر شد. این تحول میتواند از طریق تغییر در معادلات سیاستگذاری آمریکا و فضای ژئوپلیتیکی بینالمللی بر صنعت کشتیرانی تأثیر بگذارد؛ هرچند ابعاد واقعی این تأثیر به رویکرد دولت آمریکا و کنگره در ماههای آینده بستگی خواهد داشت.
نفت؛ کاهش قیمتها در پی افزایش امیدها به کاهش تنشهای منطقهای
قیمت نفت در هفته گذشته با کاهش قابلتوجهی مواجه شد. بهای نفت خام برنت از حدود ۱۱۳ دلار در هر بشکه در پایان ماه اکتبر به حدود ۹۸ دلار رسید. افزایش گمانهزنیها درباره احتمال تسریع روند دستیابی به توافق برای پایان جنگ آمریکا و ایران، از عوامل اثرگذار بر این کاهش بود.
با این حال، حملات به شناورها در خاورمیانه همچنان ادامه دارد و طی هفته گذشته بیش از پنج شناور هدف حمله قرار گرفتند. در همین حال، طرحهای انتقال نفت از مسیرهای جایگزین تنگه هرمز بار دیگر مورد توجه قرار گرفتهاند و امارات متحده عربی در حال بررسی احداث سومین خط لوله صادرات نفت خام به بندر فجیره است.
بازار سنگآهن؛ کاهش صادرات استرالیا و برزیل در مقابل رشد گینه
صادرات سنگآهن استرالیا و برزیل در ماه اکتبر بهترتیب ۵ و ۲ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافت. در مقابل، محمولههای سنگآهن گینه در پی افزایش تدریجی ظرفیت پروژه سیماندو (Simandou) همچنان روند صعودی داشت و حجم صادرات این کشور در ماه گذشته به پنج میلیون تن رسید.
بازار نفتکشهای نفت خام
بازار نفتکشهای VLCC در هفته گذشته در اغلب مسیرها با کاهش نرخها مواجه شد. نرخ حمل در مسیر خلیج آمریکا به چین با افت ۱۵ میلیون دلاری نسبت به هفته قبل به ۵۰ میلیون دلار رسید؛ هرچند این رقم همچنان در سطح بالایی قرار دارد.
در روزهای پایانی هفته، فعالیت بازار بهشدت محدود شد و بسیاری از چارترکنندگان ترجیح دادند تا پیش از پایان هفته از ورود به معاملات جدید خودداری کنند. پیشبینی میشود نرخها در ابتدای هفته آینده همچنان با فشار کاهشی مواجه باشند، اما هنوز مشخص نیست بازار به سطح کف قیمتی خود نزدیک شده یا افزایش تعداد شناورهای در دسترس، فشار بیشتری بر نرخها وارد خواهد کرد.
نرخهای سوئزمکس در تمامی مناطق طی هفته گذشته روند نزولی داشتند، هرچند همچنان در سطوح بالایی قرار دارند.
در مسیر غرب آفریقا به بریتانیا و قاره اروپا (WAF–UKC)، نرخ حمل با کاهش ۳۱۵ واحدی نسبت به هفته قبل به ۴۰۰ واحد در مقیاس ورلداسکیل (WS) رسید. کاهش تقاضای جدید در هفتههای گذشته و لغو برخی قراردادهای حمل اخیر از عوامل اصلی این افت بودند.
بازار افرامکس دریای شمال در هفته گذشته تحت فشار قابلتوجهی قرار گرفت. محدود بودن تقاضای جدید و افزایش رقابت میان مالکان کشتی موجب شد نرخ حمل در مسیرهای داخل محدوده بریتانیا (UKC) با افت ۲۳۵ واحدی مواجه شود.
در مدیترانه نیز محدود بودن تقاضا و افزایش تعداد کشتیهای آماده در موقعیت فوری، قدرت چانهزنی مالکان را کاهش داد. بازار در پایان هفته همچنان روندی نزولی داشت و نشانه مشخصی از تثبیت نرخها مشاهده نشد. نرخها در خلیج آمریکا نیز به میزان قابلتوجهی اصلاح شدند.
بازار نفتکشهای حمل فرآوردههای نفتی
فرآوردههای تمیز (Clean Products)
در غرب سوئز، بازار نفتکشهای MR در محدوده بریتانیا و قاره اروپا (UKC) هفته را با روندی ضعیفتر به پایان رساند و نرخ حمل در مسیر فراآتلانتیک به ۱۹۵ واحد ورلداسکیل کاهش یافت.
تعداد کشتیهای آماده در هفته آینده همچنان بالاست و همین مسئله گزینههای متعددی در اختیار چارترکنندگان قرار داده و فشار بر مالکان کشتی را افزایش داده است.
در بازار LR۱ نیز تداوم تقاضای محدود و افزایش فشار بر شناورهای بزرگتر، فضای بازار را به نفع چارترکنندگان تغییر داده و نرخها نسبت به هفته قبل کاهش یافته است.
بازار LR۲ نیز افت شدیدی را تجربه کرد. دو بازاری که طی هفتههای اخیر موجب جذب کشتیهای بیشتری به غرب سوئز شده بودند، یعنی بازار حمل فرآوردههای نفتی کثیف (DPP) و بازار LR۲ شرق سوئز، در این هفته با اصلاح قابلتوجه نرخها مواجه شدند.
در شرق سوئز، بازار MR در مجموع روند بهتری داشت و نرخ حمل در مسیر سواحل غربی هند به ژاپن با افزایش ۳۵ واحدی به ۴۹۰ واحد ورلداسکیل رسید.
در بازار LR خاور دور، هفته با تقاضای محدود و فشار بر نرخها آغاز شد. اگرچه فعالیتها در بخش LR۱ در میانه هفته بهبود یافت و به کاهش فهرست کشتیهای آماده کمک کرد، بازار LR۲ همچنان با فعالیت محدود مواجه بود.
فرآوردههای کثیف (Dirty Products)
نرخ حمل در بازار کشتیهای هندیسایز در محدوده UKC در پایان هفته اندکی کاهش یافت. محدود بودن تقاضای جدید همچنان از عوامل اصلی این روند بود.
در مدیترانه نیز فعالیت محدود از اواسط هفته گذشته، موقعیت چارترکنندگان را در مذاکرات تقویت کرد و موجب کاهش نرخها شد.
بازار فله خشک
بازار کیپسایز در هفته گذشته تحت تأثیر تقاضای فصلی قوی، شرایط باثباتی داشت. حجم معاملات در هر دو حوزه اقیانوس اطلس و آرام مناسب بود و فعالیتها بهویژه در منطقه اطلس افزایش یافت.
میانگین درآمد روزانه این کشتیها با در نظر گرفتن وزن ناوگان، یک درصد نسبت به هفته قبل افزایش یافت و به ۳۳ هزار و ۹۱۷ دلار رسید.
با وجود این بهبود، درآمدها همچنان ۳۵ درصد پایینتر از اوج ثبتشده در اوایل سپتامبر قرار دارند؛ هرچند در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۲۶ درصد بیشتر هستند.
بازار پاناماکس در اقیانوس اطلس همچنان در شرایطی متعادل قرار دارد. اگرچه حجم مناسبی از معاملات در بخش شمالی منطقه ثبت شد، عرضه نسبتاً باثبات کشتیها و تداوم جریان محمولهها در بخش جنوبی، تعادل بازار را حفظ کرده است.
در اقیانوس آرام نیز شرایط همچنان مطلوب است، اما پس از دوره پرتحرک معاملات، نشانههایی از کاهش تقاضا مشاهده میشود.
فضای بازار هندیسایز در خلیج آمریکا همچنان مثبت است. ورود مستمر محمولههای جدید و تداوم فعالیتهای معاملاتی از عوامل حمایتکننده این بازار محسوب میشوند.
در اقیانوس آرام و خاور دور نیز بازار هندیسایز هفته پررونقی را پشت سر گذاشت. تقاضای بالای چین برای حمل محمولههای عمومی و جابهجایی محصولات فولادی کره جنوبی، در کنار محدود بودن تعداد کشتیهای آماده، موجب تقویت نرخها شد.
بازار کشتیهای حمل گاز
بازار کشتیهای بسیار بزرگ حمل گاز مایع (VLGC) در هفته گذشته به روند تقویت خود ادامه داد. اگرچه فضای بازار در ابتدای هفته اندکی محتاطانه بود، ثبت چندین قرارداد جدید موجب افزایش نرخها شد.
در بازار غرب، فعالیتهای اجاره کشتی افزایش یافت و چندین محموله برای حمل در ماههای نوامبر و دسامبر پوشش داده شد.
در ابتدای هفته، چندین مناقصه حمل در مسیر هیوستون به چیبا با نرخهایی بین ۳۰۷ تا ۳۳۵ دلار به ازای هر تن انجام شد. در ادامه، انتظارات قیمتی مالکان برای کشتیهای نئوپاناماکس به محدوده میانی ۳۲۰ دلار و برای کشتیهای پاناماکس به بیش از ۳۳۰ دلار در هر تن رسید.
محدود بودن ظرفیت موجود برای تحویل در ابتدای دسامبر و تأخیرهای ایجادشده در کانال پاناما از عوامل تقویتکننده نرخها بودند.
با این حال، ابهامات مربوط به نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا و کاهش فاصله قیمتی میان بازارها، موجب شد برخی معاملهگران در ادامه هفته با احتیاط بیشتری عمل کنند و تمایل کمتری برای ثبت قراردادهای جدید داشته باشند.
در شرق نیز نشانههایی از بهبود بازار مشاهده شد و چند قرارداد برای حمل محمولههای نوامبر و دسامبر منعقد شد. همچنین سه قرارداد انتقال کشتی از کشتی (STS) در وادینار هند، همگی با نرخ ۲۱۵ دلار به ازای هر تن در مسیر رأستنوره به چیبا ثبت شدند.
در بازار غرب، افزایش فعالیتها در حوزه اقیانوس اطلس موجب تقویت فضای معاملاتی شد. چندین محموله جدید، عمدتاً برای حمل در مسیرهای داخل اقیانوس اطلس، وارد بازار شدند و در کنار آن، تعدادی درخواست حمل در مسیرهای شرق به غرب نیز مطرح شد.
در شرق، تعداد کشتیهای در دسترس کاهش یافت و مالکان توجه بیشتری به بهرهبرداری از نرخهای بالاتر در بازار حمل گاز از خاورمیانه نشان دادند.
در مجموع، متوسط نرخ اجاره روزانه یک کشتی دوزمانه با ظرفیت ۱۷۴ هزار مترمکعب با رشد ۸ درصدی به ۵۳ هزار و ۷۵۰ دلار رسید.
بازار حمل مواد شیمیایی و روغنهای گیاهی
نرخهای حمل از هیوستون در هفته گذشته عمدتاً بدون تغییر باقی ماندند. افزایش تعداد محمولههای مقصد مدیترانه و هند موجب شد مالکان کشتیها در چندین مسیر فعالیت داشته باشند.
همچنین درخواستهایی برای حمل محمولههای اتانول به مقصد برزیل و شمال اروپا در ماه دسامبر مطرح شده است، هرچند تاکنون قرارداد قطعی برای این محمولهها تأیید نشده است.
با توجه به بالا بودن شدید نرخها در بازار حمل فرآوردههای نفتی تمیز (CPP) در غرب سوئز، نرخ حمل به بارسلونا نسبت به هفته قبل ۱۵ دلار به ازای هر تن افزایش یافت.
در مسیر فراآتلانتیک غربرو نیز فعالیتهای بازار نقدی برای ماه نوامبر همچنان محدود بود و همین مسئله پس از کاهشهای قبلی، نرخها را در سطحی باثبات نگه داشت. بخشی از این کاهش تقاضا با بازگشت برخی کشتیها بهصورت بالاست به خلیج آمریکا جبران شد تا از فرصتهای درآمدی بازار قدرتمند CPP استفاده کنند.
ظرفیت کشتیهای آماده در تمامی مسیرهای خروجی از آسیا طی ماه جاری محدود باقی مانده است. هزینه بالای سوخت کشتیها، تأثیر غیرمستقیم رونق بازار CPP و تداوم ازدحام در بندر سنگاپور، همگی از عوامل تقویتکننده نرخ حمل محسوب میشوند.
نرخ حمل روغن سویا در مسیر آرژانتین به هند نیز نسبت به هفته قبل ۱۲.۵ دلار به ازای هر تن افزایش یافت. بازار حمل این محموله همچنان بسیار فعال است و کشتیهای متعددی برای این مسیر اجاره شدهاند.
همچنین با توجه به درآمد بالای کشتیهای MR در بازار CPP هر دو حوزه اقیانوسی، نرخ حمل روغن پالم در مسیرهای طولانی افزایش یافت. نرخ اجاره زمانی سفر رفتوبرگشت (TCT) برای کشتیهای غیرکممصرف نیز روزانه ۶ هزار دلار بیشتر شد.
بازار خریدوفروش کشتیهای دستدوم
نفتکشها
در بخش نفتکشهای نفت خام، نفتکش VLCC با نام «RISING SUN ۱» با ظرفیت ۲۹۷ هزار و ۴۳۹ تن وزن مرده، ساختهشده در سال ۲۰۰۵ در کارخانه کشتیسازی دالیان، به قیمت ۱۲۵ میلیون دلار فروخته شد.
همچنین مالکان نفتکش VLCC به نام «PHOENIX VIGOR» با ظرفیت ۳۰۹ هزار و ۶۲۵ تن وزن مرده، ساختهشده در سال ۲۰۰۹ در کارخانه کشتیسازی ایماباری و مجهز به اسکرابر، در هفته گذشته پیشنهادهای خرید این شناور را دریافت کردند، اما در نهایت تصمیم گرفتند آن را از بازار فروش خارج کنند. احتمال دارد فرایند فروش این کشتی پس از بازگشت از سفر فعلی و در فاصله دسامبر ۲۰۲۶ تا ژانویه ۲۰۲۷ دوباره از سر گرفته شود.
در بخش نفتکشهای فرآوردهبر، مالکان نفتکش LR۲ با نام «HAIMA» و ظرفیت ۱۰۴ هزار و ۹۹۱ تن وزن مرده، ساخت سال ۲۰۰۹ کارخانه میتسویی، پس از دریافت پیشنهادها در ۲۸ اکتبر، با فروش آن به خریداران مستقر در امارات متحده عربی به قیمت ۶۵ میلیون دلار موافقت کردند.
این کشتی از زمان ساخت تاکنون تحت مالکیت یک شرکت باقی مانده بود. در ماه مارس سال جاری نیز یک کشتی خواهر آن با نام «SOLVANTE» و ظرفیت ۱۱۰ هزار و ۲۹۵ تن وزن مرده، به قیمت تقریبی ۴۷ میلیون دلار فروخته شده بود.
علاوه بر این، نفتکش MR تحت مدیریت شرکت Pyxis Maritime با نام «PYXIS KARTERIA» و ظرفیت ۴۶ هزار و ۶۵۲ تن وزن مرده، ساختهشده در سال ۲۰۱۳ در کارخانه HD Hyundai Mipo، به قیمت ۳۷ میلیون دلار به فروش رسید.
این شناور آخرین بار در سال ۲۰۲۱ به قیمت ۲۰ میلیون دلار معامله شده بود. افزایش قابلتوجه ارزش آن، با وجود افزایش سن کشتی، نشاندهنده رشد چشمگیر ارزش داراییها در بازار نفتکشها طی سالهای اخیر است.
کشتیهای فلهبر
در بازار کشتیهای فلهبر، مشتریان شرکت Alcyon Shipping کشتی کیپسایز «NIGHTSKY» با ظرفیت ۱۸۳ هزار و ۱۷ تن وزن مرده، ساخت سال ۲۰۱۹ کارخانه کشتیسازی Namura، را به قیمتی در محدوده پایین ۷۰ میلیون دلار فروختند.
در بخش سوپراماکس نیز کشتی «MIAO ZHOU» با ظرفیت ۵۸ هزار و ۵۹۵ تن وزن مرده، ساخت سال ۲۰۱۳ کارخانه Kawasaki Hi Sakaide، به قیمت ۲۳ میلیون دلار معامله شد.
همچنین مالکان ژاپنی پس از دریافت پیشنهادهای خرید در هفته گذشته، کشتی هندیسایز «ICY BAY» با ظرفیت ۳۷ هزار و ۵۷۰ تن وزن مرده، ساخت سال ۲۰۱۷ کارخانه Shimanami Shipyard، را به قیمتی در حدود ۲۴ میلیون دلار فروختند.
بازار سفارش ساخت کشتیهای جدید
در بخش نفتکشها، شرکت Venergy گزینههای خرید دو فروند نفتکش VLCC با ظرفیت ۳۰۶ هزار تن وزن مرده را در کارخانه کشتیسازی Hengli در دالیان فعال کرد. زمان تحویل این شناورها سال ۲۰۲۹ تعیین شده است.
همچنین شرکت Orkim Berhad سفارش ساخت دو فروند نفتکش حمل فرآوردههای نفتی با ظرفیت ۹ هزار تن وزن مرده را به کارخانه Fujian Southeast Shipbuilding واگذار کرد. تحویل این شناورها برای سالهای ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ برنامهریزی شده است.
در بخش کشتیهای حمل گاز، کارخانه کشتیسازی Hyundai Heavy Industries سفارش ساخت چهار فروند کشتی بسیار بزرگ حمل آمونیاک و LPG (VLAC) با ظرفیت ۹۰ هزار مترمکعب را از شرکت Foresight Group دریافت کرد. تحویل این شناورها در فاصله سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۰ انجام خواهد شد.
شرکت Huangpu Wenchong نیز سفارش ساخت دو فروند کشتی حمل LPG با ظرفیت ۴۸ هزار مترمکعب را از شرکت Benelux Overseas دریافت کرد که تحویل آنها برای سال ۲۰۳۰ برنامهریزی شده است.
در بخش فلهبرها، شرکت Nomiokos A.E. سفارش ساخت یک فروند کشتی Kamsarmax با ظرفیت ۸۲ هزار تن وزن مرده را به کارخانه Oshima Shipbuilding واگذار کرد. این کشتی در سال ۲۰۲۹ تحویل داده خواهد شد.
در بازار کانتینری نیز شرکت TS Lines سفارش ساخت دو فروند کشتی کانتینری با ظرفیت ۱۱ هزار TEU را به کارخانه Shanghai Waigaoqiao داد که تحویل آنها در سال ۲۰۳۰ انجام میشود.
شرکت Samudera Shipping Line نیز قرارداد ساخت دو فروند کشتی کانتینری بدون جرثقیل با ظرفیت ۳ هزار TEU را با کارخانه Yangzi-Mitsui Shipbuilding منعقد کرد.
علاوه بر این، شرکت PIL سفارش ساخت هفت فروند کشتی کانتینری مجهز به جرثقیل با ظرفیت ۱،۴۰۰ TEU را به کارخانه Huanghai Shipbuilding واگذار کرد. این شناورها در فاصله سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۰ تحویل داده خواهند شد و دارای گواهی آمادگی برای استفاده از سوخت متانول (Methanol Ready) خواهند بود.
بازیافت کشتی؛ مخالفت کمیته محیطزیست پارلمان اروپا با دو مرکز هندی
کمیته محیطزیست پارلمان اروپا در هفته گذشته با ۴۸ رأی موافق، ۲۶ رأی مخالف و پنج رأی ممتنع، به پیشنهاد درج نام دو مرکز بازیافت کشتی هند، یعنی Shree Yam و YSI Recyclers، در فهرست مراکز مورد تأیید اتحادیه اروپا اعتراض کرد.
با این حال، باید توجه داشت که رأیگیری کمیته محیطزیست به معنای رد مستقیم صلاحیت این دو مرکز یا اعمال وتوی خودکار علیه آنها نیست؛ بلکه این رأی صرفاً موضع کمیته را درباره پیشنهاد مطرحشده مشخص میکند و تصمیم نهایی همچنان در انتظار بررسی و اعلام نظر کمیسیون اروپا است.
با وجود این، نتیجه رأیگیری ابهامات بیشتری درباره احتمال دریافت تأییدیه اتحادیه اروپا از سوی این دو مرکز ایجاد کرده و ضربهای به صنعت بازیافت کشتی هند محسوب میشود؛ صنعتی که امیدوار بود با تأیید این دو مرکز، جایگاه خود را در بازار بازیافت کشتی اروپا تقویت کند.
همزمان با آغاز جشنهای دیوالی، بازار جهانی بازیافت کشتی همچنان با کمبود مستمر شناورهای آماده برای اسقاط مواجه است. با وجود تمایل خریداران در مقاصد اصلی بازیافت، از جمله بنگلادش، پاکستان و هند، مالکان کشتیها به دلیل بالا بودن نرخهای بازار حملونقل دریایی، تمایل چندانی به خروج شناورهای سالخورده خود از ناوگان ندارند.
تحولات اقتصادی و ژئوپلیتیکی؛ تأثیر انتخابات آمریکا بر بازار انرژی و کشتیرانی
در انتخابات میاندورهای آمریکا، حزب دموکرات اکثریت قابلتوجهی را در هر دو مجلس کنگره به دست آورد. پس از انتشار نتایج، قیمت نفت در پی افزایش امیدها به احتمال پایان جنگ آمریکا و ایران بهشدت کاهش یافت.
بهای نفت خام برنت از حدود ۱۱۳ دلار در هر بشکه در پایان اکتبر به حدود ۹۸ دلار رسید. قیمت گاز طبیعی در اروپا نیز که پیشتر به بالاترین سطح چند سال اخیر، معادل ۱۰۴ یورو به ازای هر مگاواتساعت، رسیده بود، در هفته گذشته به ۸۶ یورو کاهش یافت.
انتظارات درباره تغییرات احتمالی در سیاستگذاری آمریکا بر شاخصهای انرژی و سهام شرکتهای کشتیرانی نیز تأثیر گذاشت. شاخص شرکتهای انرژی از ابتدای ماه تاکنون ۱۲ درصد و سبدی از سهام شرکتهای بزرگ بورسی کشتیرانی حدود ۱۱ درصد کاهش یافته است. با این حال، پیامدهای واقعی تحولات سیاسی همچنان در حال شکلگیری است.
از سوی دیگر، تداوم تورم ناشی از افزایش قیمت انرژی در اقتصادهای بزرگ، بانکهای مرکزی را به سمت بررسی افزایش نرخ بهره سوق داده است.
بانک مرکزی انگلستان نرخ بهره را با افزایش ۲۵ واحد پایه به ۴ درصد رساند؛ اقدامی که نخستین افزایش نرخ بهره این بانک طی بیش از سه سال گذشته محسوب میشود.
در آمریکا نیز نرخ تورم ۳.۷ درصدی فشارها برای افزایش بیشتر نرخ بهره را تشدید کرده است. در ژاپن نیز انتظار میرود بانک مرکزی در نشست ماه دسامبر، در واکنش به فشارهای تورمی، نرخ بهره را افزایش دهد.
تحولات تجارت نفت
مدیرعامل شرکت آرامکوی سعودی اعلام کرد که این شرکت در سهماهه جاری به دنبال حداکثرسازی تولید نفت خواهد بود.
گزارشها حاکی از آن است که تولید نفت خام عربستان در ماه اکتبر به محدوده ۹ تا ۱۰ میلیون بشکه در روز افزایش یافته و صادرات این کشور نیز به سطوح پیش از درگیریهای منطقهای، یعنی حدود هفت میلیون بشکه در روز، بازگشته است.
افزایش اخیر صادرات عمدتاً از طریق تقویت جریان انتقال نفت از تنگه هرمز با حجمی در حدود چهار میلیون بشکه در روز و همچنین تداوم صادرات قابلتوجه از بندر ینبع با حجمی نزدیک به سه میلیون بشکه در روز حاصل شده است.
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که امارات متحده عربی در حال بررسی احداث سومین خط لوله صادرات نفت خام برای دور زدن تنگه هرمز است. این خط لوله در صورت اجرا میتواند امکان استفاده سایر شرکتها و طرفهای تجاری را نیز فراهم کند.
تحولات تجارت کالاهای فله
دادههای مربوط به جابهجایی کشتیها نشان میدهد صادرات سنگآهن استرالیا در ماه اکتبر با افت پنج درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۷۹ میلیون تن رسید.
کاهش قیمت سنگآهن و افزایش هزینههای حملونقل از عوامل اثرگذار بر افت تقاضا و صادرات استرالیا بودند.
صادرات برزیل نیز با کاهش دو درصدی به ۳۷ میلیون تن رسید؛ با این حال، اکتبر بهترین ماه صادرات سنگآهن این کشور در سال ۲۰۲۶ تاکنون بوده است.
در همین دوره، صادرات سنگآهن آفریقای جنوبی با رشد دو درصدی به ۳.۳ میلیون تن رسید، در حالی که محمولههای صادراتی کانادا با افت ۹ درصدی به ۴.۸ میلیون تن کاهش یافت.
در مقابل، صادرات سنگآهن گینه در پی افزایش تدریجی ظرفیت پروژه سیماندو همچنان با سرعت بالایی رشد کرد و حجم محمولههای این کشور در ماه اکتبر به پنج میلیون تن رسید.
در بازار زغالسنگ نیز صادرات اندونزی در ماه اکتبر همچنان ضعیف بود. محدودیتهای سیاستگذاری دولت و شرایط نامساعد آبوهوایی از عوامل اصلی این روند محسوب میشوند.
بر اساس دادههای جابهجایی کشتیها، صادرات زغالسنگ اندونزی با افت ۱۷ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به حدود ۴۰ میلیون تن رسید. با این حال، این میزان در مقایسه با سپتامبر ۹ درصد افزایش داشته است؛ ماهی که صادرات این کشور به پایینترین سطح ۱۵ ماه اخیر، معادل ۳۶ میلیون تن، رسیده بود.
بنادر در کانون تحولات تجارت جهانی؛ ضرورت افزایش تابآوری در شبکه لجستیک دریایی
در بخش تحلیلی گزارش این هفته، شبکه جهانی بنادر و نحوه مدیریت روندهای کلیدی در حوزه لجستیک و تجارت بینالمللی مورد بررسی قرار گرفته است. مدیریت اختلالات تجاری، برنامهریزی برای رشد، تقویت تابآوری و پیشبرد گذار سبز از مهمترین محورهایی بودند که در کنفرانس جهانی بنادر در لندن و با حضور حدود ۸۰۰ نماینده صنعت مورد بحث قرار گرفتند.
شبکه جهانی بنادر؛ گستردگی فعالیت و تفاوت در مقیاس عملیاتی
برآوردها نشان میدهد شبکه جهانی بنادر در حال حاضر حدود ۶ هزار و ۲۰۰ بندر را در بر میگیرد که در مجموع سالانه بیش از پنج میلیون نوبت ورود و خروج کشتی را ثبت میکنند.
از نظر جغرافیایی، ۴۵ درصد کل فعالیت بندری بر اساس تناژ در آسیا متمرکز است؛ موضوعی که با روندهای تجارت جهانی و سهم بیش از ۶۰ درصدی آسیا از واردات جهانی ارتباط مستقیم دارد. با این حال، تعداد بنادر این منطقه همچنان از اروپا کمتر است.
شبکه بنادر جهان از نظر مقیاس و نوع فعالیت تنوع بسیار زیادی دارد. این تفاوت بهویژه در میان بنادری که خارج از ۱۰۰ بندر بزرگ جهان قرار دارند، بیشتر به چشم میخورد. ۱۰۰ بندر بزرگ جهان بهتنهایی ۴۲ درصد از کل تردد کشتیها بر اساس تناژ را مدیریت میکنند.
رشد تجارت و پیچیدگیهای عملیاتی؛ تابآوری به اولویت اصلی بنادر تبدیل میشود
افزایش حجم تجارت دریایی و پیچیدگیهای ناشی از اختلالات ژئوپلیتیکی، موجب شده است تقویت تابآوری به یکی از مهمترین اولویتهای صنعت بنادر تبدیل شود.
حجم تجارت جهانی از سال ۲۰۲۰ تاکنون حدود یک میلیارد تن افزایش یافته و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ به ۱۴.۵ میلیارد تن برسد.
روندهای رشد منطقهای، بهویژه در هند، کشورهای در حال توسعه آسیا و آمریکای جنوبی، در کنار افزایش جابهجایی کالاهایی مانند گاز، همچنان ادامه خواهند داشت. با این حال، پیشبینی دقیق آثار تحولات ژئوپلیتیکی بر تجارت جهانی همچنان دشوار است.
دادههای کلارکسون نشان میدهد حدود ۱۰ درصد از بنادر جهان در حال سرمایهگذاری برای توسعه زیرساختهای فیزیکی خود هستند.
در بخش ناوگان دریایی نیز بنادر با دو چالش همزمان مواجهاند: از یک سو باید به نیازهای ناوگان سالخورده پاسخ دهند و از سوی دیگر برای ورود موج جدید کشتیهایی آماده شوند که از کارخانههای کشتیسازی جهان، بهویژه چین، در حال تحویل هستند.
محدود بودن میزان اسقاط کشتیها و فاصله حدود ۱۵ ساله از آخرین اوج ساختوساز کشتی، موجب افزایش میانگین سن ناوگان شده است. همزمان، حجم بیسابقه سفارش ساخت کشتی و پیشبینی تحویل تعداد زیادی شناور جدید در سال ۲۰۲۷، فشار بیشتری بر زیرساختهای بندری وارد خواهد کرد.
میانگین اندازه کشتیهای موجود در دفتر سفارش ساخت، بر اساس شاخص CGT، تقریباً دو برابر سال ۲۰۰۸ است؛ بنابراین انتظار میرود روند افزایش ابعاد کشتیها (Upsizing) در سالهای آینده سرعت بیشتری بگیرد.
در کنار این تحولات، برخی بخشهای ناوگان از جمله کشتیهای مسافری و فری، شناورهای فراساحلی و کشتیهای حملونقل کوتاهبرد دریایی همچنان با کمبود سرمایهگذاری مواجهاند؛ موضوعی که روند سالخوردگی ناوگان در این بخشها را تشدید خواهد کرد.
بازار کانتینری؛ چالش اصلی شبکه جهانی بنادر
یکی از مهمترین محورهای مورد توجه جامعه بندری، تحولات بازار کانتینری است.
حدود یکپنجم بنادر تحت پوشش دادههای کلارکسون در عملیات جابهجایی بیش از یک میلیارد بارگیری و تخلیه کانتینر (Lifts) در سال مشارکت دارند و از شبکهای متشکل از هزار و ۷۱۴ سرویس منظم کانتینری پشتیبانی میکنند.
بازار کانتینری طی سالهای اخیر مجموعهای از تحولات کمسابقه را تجربه کرده است؛ از جمله رشد حجم تجارت، اختلالات گسترده ناشی از همهگیری کووید-۱۹، تغییر مسیر کشتیها در پی تحولات دریای سرخ و تحولات خاورمیانه، افزایش بیسابقه نرخهای حمل، سودآوری شرکتهای لاینری و رشد سرمایهگذاری در ساخت کشتیهای جدید.
برآورد میشود حجم تجارت کانتینری در سال ۲۰۲۶ با رشد ۴.۲ درصدی به ۲۳۳ میلیون TEU برسد و در سال ۲۰۲۸ به ۲۵۰ میلیون TEU افزایش یابد.
از زمان سال ۲۰۲۰ تاکنون، حدود ۳ هزار و ۵۰۰ فروند کشتی کانتینری با ظرفیت مجموع ۲۵ میلیون TEU و ارزش تقریبی ۳۰۰ میلیارد دلار سفارش داده شدهاند.
در حال حاضر، ازدحام بنادر از نظر سهم ناوگان منتظر در لنگرگاهها، بار دیگر به سطوح دوران کووید-۱۹ نزدیک شده است؛ هرچند متوسط زمان انتظار کشتیها حدود ۱۱ ساعت کمتر از آن دوره است.
با این حال، بخش قابلتوجهی از عوامل ایجاد ازدحام، فراتر از عملکرد مستقیم کشتیها و بنادر قرار دارند و به شرایط زنجیره تأمین و شبکه لجستیک جهانی مربوط میشوند.
میانگین طول کل کشتیهای موجود در دفتر سفارش ساخت ناوگان کانتینری (LOA) به ۲۶۳ متر میرسد که ۲۰ درصد بیشتر از میانگین ناوگان فعلی است. این موضوع ضرورت برنامهریزی بنادر برای مواجهه با پیامدهای احتمالی ورود کشتیهای بزرگتر و تغییر آرایش شبکه خدمات کانتینری را افزایش میدهد.
از دیگر روندهای مهم بازار کانتینری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• تمرکز و ادغام در بازار: شرکت MSC در حال حاضر حدود ۹۸۰ فروند کشتی با ظرفیت مجموع ۷.۳ میلیون TEU در اختیار دارد و سهم آن از ظرفیت جهانی به ۲۱ درصد رسیده است. همچنین ۱۰ شرکت بزرگ کشتیرانی کنترل حدود ۸۵ درصد ظرفیت جهانی را در اختیار دارند.
• تحولات ائتلافهای کشتیرانی: تغییر ساختار ائتلافها و همکاری میان خطوط کشتیرانی، بر نحوه طراحی شبکه خدمات و توزیع ظرفیت در بنادر اثرگذار خواهد بود.
• رشد تجارت درونآسیایی: توسعه تجارت درونآسیایی و افزایش سهم کشورهای در حال توسعه از تجارت جهانی، اهمیت مسیرهای منطقهای را بیشتر کرده است.
• تغییر الگوی خدمات بندری: رقابت میان مدل شبکه هاب و اسپوک (Hub and Spoke) و خدمات مستقیم همچنان یکی از موضوعات مهم برنامهریزی در صنعت کشتیرانی است.
• افزایش ظرفیت ناوگان: رشد قابلتوجه ناوگان کانتینری و ورود کشتیهای جدید، ضرورت بازنگری در ظرفیت عملیاتی بنادر را افزایش میدهد.
در این میان، بندر شانگهای همچنان بزرگترین بندر جهان از نظر میزان فعالیت است و بنادر سنگاپور و نینگبو-ژوشان در جایگاههای بعدی رقابت نزدیکی با یکدیگر دارند.
گذار سبز؛ چالش سرمایهگذاری و زیرساخت در بنادر
سرمایهگذاری در مسیر کربنزدایی همچنان یکی از چالشهای اصلی بنادر جهان است.
بر اساس دادههای کلارکسون، بیش از ۴۰۰ بندر در جهان به زیرساخت برقرسانی از ساحل به کشتی (Onshore Power) مجهز شدهاند یا در حال توسعه آن هستند. همچنین بیش از ۳۰۰ بندر دارای زیرساخت سوخترسانی LNG هستند و حدود ۷۵ کریدور سبز دریایی نیز در مراحل مختلف توسعه قرار دارند.
در شرایطی که اجماع مقرراتی در حوزه کاهش انتشار گازهای گلخانهای با کندی مواجه شده است، دفتر سفارش ساخت کشتیهای جدید میتواند تصویری از روند تحولات پنج سال آینده ارائه دهد.
در حال حاضر، ۲ هزار و ۲۹۱ فروند کشتی مجهز به سوختهای جایگزین در دفتر سفارش ساخت قرار دارند و برای هزار و ۴۳۹ فروند دیگر نیز قابلیت استفاده از این سوختها در نظر گرفته شده است.
بررسی سفارشها نشان میدهد در بخش کشتیهای کانتینری بزرگ و کشتیهای حمل خودرو، سوخت LNG بهعنوان گزینه اصلی در طراحی کشتیهای دوگانهسوز مورد توجه قرار گرفته است. در مقابل، در بخش نفتکشها و کشتیهای فلهبر، تمایل بیشتری به استفاده از سوختهای متداول در کنار فناوریهای عملیاتی و بهرهوری انرژی مشاهده میشود.
از دیگر موضوعات مهم در برنامهریزی آینده بنادر میتوان به محدود بودن حمایتهای مالی دولتها در شرایط فشارهای بودجهای، رشد بازار کشتیهای کروز، امنیت تأمین انرژی و افزایش فعالیتهای فراساحلی در حوزه نفت، گاز و انرژی بادی اشاره کرد.
برآورد میشود شمار مسافران کشتیهای کروز در سال ۲۰۲۷ به ۴۰ میلیون نفر برسد؛ روندی که میتواند نیاز به توسعه زیرساختهای بندری و خدمات مرتبط با این صنعت را افزایش دهد.
در مجموع، بنادر جهان در سالهای آینده باید بهطور همزمان با رشد ابعاد کشتیها، افزایش حجم تجارت، تغییر مسیرهای حملونقل، تحولات ژئوپلیتیکی و الزامات کربنزدایی سازگار شوند. تقویت تابآوری عملیاتی و توسعه زیرساختهای متناسب با نیازهای جدید ناوگان، از مهمترین عوامل حفظ رقابتپذیری بنادر در شبکه تجارت جهانی خواهد بود.

